DNS Nedir ve Nasıl Değiştirilir?

Tarayıcınızın adres çubuğuna bir site adı yazdığınızda arkada aslında küçük bir çeviri işlemi gerçekleşiyor. Siz harfleri yazıyorsunuz, bilgisayarınız ise sayıları arıyor. İşte bu çevirinin adı DNS. Peki DNS nedir, internet hızınızla gerçekten bir ilgisi var mı, değiştirmek riskli mi? Aşağıda konuya yeni başlayan birinin aklına gelecek soruları sırayla ele alıyoruz.

DNS nedir, ne işe yarar?

DNS, "Domain Name System" yani alan adı sistemi kısaltmasıdır. İnternetteki her sunucunun bir IP adresi vardır; örneğin 93.184.216.34 gibi sayılardan oluşan bir adres. İnsanlar bu sayıları hatırlamakta zorlandığı için site isimleri kullanılır. DNS sunucusu da bu isimleri karşılık gelen IP adreslerine dönüştüren rehber görevi görür.

Bunu neye benzetebiliriz?

Eski telefon rehberlerini düşünün. Aradığınız kişinin adını biliyorsunuz, numarasını bilmiyorsunuz. Rehberi açıp adı buluyor, numarayı okuyup arıyorsunuz. DNS de tam olarak bunu yapar: siz ismi verirsiniz, o numarayı bulur, bağlantı o numaraya kurulur.

Her site girişinde bu işlem tekrar mı olur?

Hayır. Cihazınız ve modeminiz sık girdiğiniz adreslerin karşılıklarını bir süre hafızada tutar. Bu geçici kayıtlara DNS önbelleği denir. Bu yüzden aynı siteye ikinci girişiniz genelde daha hızlı hissedilir. Önbellek bozulduğunda ise garip hatalar çıkabilir; bilgisayarın cache belleğini temizleme konusu tam olarak bu noktada işe yarar.

DNS internet hızını gerçekten etkiler mi?

Burada net olmak gerekiyor: DNS, indirme hızınızı yani "kaç Mbps" olduğunu değiştirmez. 50 Mbps'lik bir hattınız varsa DNS değiştirerek 100 Mbps olmaz. Etkilediği şey gecikme, yani sitenin açılmaya başlaması için geçen ilk bekleme süresidir.

• Etkilediği: Sitenin açılmaya başlama süresi, adres çözümlemedeki takılmalar
• Etkilemediği: Dosya indirme hızı, video kalitesi, hattın toplam kapasitesi
• Bazen etkilediği: Yavaş ya da aşırı yüklenmiş bir servis sağlayıcı DNS'i kullanıyorsanız fark hissedilir olabilir

Yani "sayfalar geç açılıyor ama indirmelerim normal" diyorsanız DNS denemeye değer. "Her şey yavaş, video da takılıyor" diyorsanız sorun büyük olasılıkla başka yerdedir; internet hızını artırma yöntemlerine ve WiFi sinyal gücüne bakmak daha mantıklı olur.

Hangi DNS sunucusunu seçmeliyim?

Varsayılan olarak internet servis sağlayıcınızın DNS sunucuları kullanılır. Bunlar genelde işini yapar, ancak yoğun saatlerde yavaşlayabilir ya da bazı adresleri çözemeyebilir. Alternatif olarak herkese açık, ücretsiz DNS servisleri vardır. En bilinen adresler şunlardır:

İkinci adresi yazmak zorunlu mu?

Zorunlu değil ama şiddetle tavsiye edilir. Birincil sunucu yanıt vermediğinde cihaz ikinciye geçer. Tek adres yazarsanız o sunucu çöktüğünde internetiniz çalışsa bile hiçbir site açılmaz — çünkü isimler IP'ye çevrilemez.

DNS nasıl değiştirilir?

İki yol var: tek cihazda değiştirmek ya da modem üzerinden tüm ev ağı için değiştirmek.

Windows bilgisayarda

1. Denetim Masası içinden Ağ ve Paylaşım Merkezi'ni açın.
2. Sol taraftan "Bağdaştırıcı ayarlarını değiştir" bölümüne girin.
3. Kullandığınız bağlantıya (Ethernet ya da Wi-Fi) sağ tıklayıp Özellikler'i seçin.
4. Listeden "İnternet Protokolü Sürüm 4 (TCP/IPv4)" satırını işaretleyip yine Özellikler'e girin.
5. "Aşağıdaki DNS sunucu adreslerini kullan" seçeneğini işaretleyin, iki adresi yazın ve onaylayın.

Telefonda

Android'de bağlı olduğunuz Wi-Fi ağının ayarlarına girip IP ayarlarını "Statik" yapmanız veya Özel DNS alanına servis sağlayıcının alan adını yazmanız gerekir. iPhone'da ise Wi-Fi ağının yanındaki bilgi simgesine dokunup "DNS'i Yapılandır" bölümünden Manuel'i seçmeniz yeterli.

Modem üzerinden

Modemin yönetim panelinde DNS adreslerini değiştirirseniz ağa bağlanan tüm cihazlar bu ayarı kullanır. Bunun için tarayıcıdan modemin arayüz adresine girip DHCP veya WAN ayarları bölümünü bulmanız gerekir. Panele ilk kez giriyorsanız modem ve router şifresini değiştirme adımlarını da aynı oturumda tamamlamak iyi bir fikir — varsayılan şifreyle bırakılmış bir panel ev ağ güvenliğindeki en yaygın açıklardan biridir.

Sık sorulan iki soru

Değiştirdim ama fark yok, ne yapmalıyım? Değişikliğin oturması için cihazı yeniden başlatın, gerekirse modemi de doğru şekilde yeniden başlatın. Ayrıca eski DNS kayıtları önbellekte durmaya devam ediyor olabilir; önbelleği temizlemek çoğu durumda yeter.

Geri dönebilir miyim? Kolayca. Aynı pencereye girip "Otomatik olarak DNS sunucusu adresi al" seçeneğini işaretlediğinizde servis sağlayıcınızın ayarına geri dönersiniz. Kalıcı bir değişiklik yapmıyorsunuz, bu yü